حضور 75 دانشگاه ایرانی در میان 2297 دانشگاه جهان؛ شمار مؤسسات ایرانی حاضر در رتبه بندی تایمز نسبت به سال گذشته 15 مورد کاهش یافته است.


به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، تازه ترین نسخه رتبه بندی جهانی دانشگاه های مؤسسه تایمز هایر اجوکیشن (THE) برای سال 2027 منتشر شد؛ رتبه بندی ای که جایگاه دانشگاه های جهان را بر اساس مجموعه ای از شاخص های آموزشی، پژوهشی و بین المللی ارزیابی می کند و تصویری از وضعیت رقابت علمی میان مؤسسات آموزش عالی ارائه می دهد. در این دوره، 2 هزار و 297 دانشگاه از 118 کشور و منطقه حضور دارند؛ رقمی که نسبت به دوره گذشته 106 دانشگاه افزایش یافته است. سهم ایران از این فهرست، 75 دانشگاه است؛ در حالی که در دوره قبل 90 دانشگاه ایرانی در رتبه بندی حضور داشتند. به این ترتیب، با وجود گسترش فهرست جهانی، شمار دانشگاه های ایرانی حاضر در آن 15 مورد کاهش یافته است.

 

پنج دانشگاه نخست ایران کدام اند؟ بر اساس فهرست منتشرشده، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه علم و صنعت ایران و دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در بازه رتبه ای 401 تا 450 قرار گرفته اند و بالاترین جایگاه مشترک را در میان دانشگاه های ایرانی به دست آورده اند. پس از آن ها، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران در بازه 451 تا 500 جای دارند. بنابراین، هیچ یک از دانشگاه های ایران در این دوره در میان 400 دانشگاه نخست جهان قرار نگرفته اند.



 

در ادامه این فهرست، دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه 501 تا 550، دانشگاه صنعتی شیراز در بازه 551 تا 600 و دانشگاه علوم پزشکی شیراز در بازه 651 تا 700 قرار دارند. دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر نیز در بازه 701 تا 800 دیده می شوند؛ بازه ای که چندین دانشگاه دیگر کشور، از جمله دانشگاه های علوم پزشکی ایران، اصفهان، کردستان، سمنان، شهید بهشتی، تبریز و ارومیه و همچنین دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه تبریز را در بر می گیرد.

 

 

پراکندگی دانشگاه های ایران در جدول جهانی بررسی بازه های رتبه ای نشان می دهد که دانشگاه های ایرانی در بخش های مختلف جدول جهانی پراکنده اند، اما حضور آن ها در رتبه های بالاتر محدود است. پس از دانشگاه های قرارگرفته در بازه 701 تا 800، گروه دیگری از دانشگاه ها در بازه 801 تا 1000 جای گرفته اند؛ از جمله دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه علوم پزشکی بابل، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، دانشگاه شیراز و دانشگاه ارومیه.

 

در بازه 1001 تا 1200، نام دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه سمنان، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه کاشان و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان دیده می شود.

 

بازه 1201 تا 1400 نیز میزبان دانشگاه هایی مانند حکیم سبزواری، بین المللی امام خمینی، علوم پزشکی کاشان، خوارزمی، خلیج فارس، صنعتی سهند، علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، اصفهان، کردستان، مراغه، مازندران، محقق اردبیلی و یزد است.

 

در رتبه های پایین تر جدول، دانشگاه های علامه طباطبایی، شهید مدنی آذربایجان، بوعلی سینا، رازی، شهرکرد، گیلان، علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی و زنجان در بازه 1401 تا 1600 قرار دارند. دانشگاه های الزهرا، اراک، قم و سیستان و بلوچستان در بازه 1601 تا 1800 و دانشگاه های دامغان، علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، شاهد و هرمزگان در بازه 1801 تا 2000 جای گرفته اند. دانشگاه های پیام نور و بیرجند نیز در انتهای فهرست، در بازه 2001 به بعد قرار دارند.

- در ادامه حتما بخوانید رتبه بندی جدید دانشگاه های جهان؛ آسیا بالا می آید، ایران چه وضعیتی دارد؟

 

این پراکندگی نشان می دهد که حضور دانشگاه های کشور در رتبه بندی جهانی، گسترده است؛ با این حال، تعداد دانشگاه های حاضر در فهرست به تنهایی نمی تواند بیانگر میزان رقابت پذیری علمی کشور باشد. جایگاه دانشگاه ها در بخش های بالای جدول، کیفیت پژوهش ها، میزان استناد به دستاوردهای علمی و توانایی ایجاد همکاری های بین المللی، از جمله عواملی هستند که در ارزیابی عملکرد آموزش عالی اهمیت دارند.

 

تایمز دانشگاه ها را چگونه ارزیابی می کند؟ رتبه بندی جهانی دانشگاه های تایمز در نسخه 2027، عملکرد مؤسسات آموزش عالی را با استفاده از 17 شاخص در پنج حوزه اصلی بررسی می کند: کیفیت آموزش، محیط پژوهش، کیفیت پژوهش، چشم انداز بین المللی و ارتباط با صنعت.

 

این شاخص ها ابعاد مختلف فعالیت دانشگاه ها را در کنار یکدیگر می سنجند؛ از فضای آموزشی و ظرفیت پژوهشی گرفته تا اثرگذاری علمی، ارتباطات فرامرزی و تعامل با بخش صنعت. از این رو، بهبود جایگاه یک دانشگاه در رتبه بندی های جهانی صرفاً به افزایش تعداد مقالات محدود نمی شود و مجموعه ای از عوامل در عملکرد نهایی آن نقش دارند.

 

بر همین اساس، کاهش شمار دانشگاه های ایرانی حاضر در فهرست از 90 به 75 مؤسسه، در کنار وضعیت رتبه ای دانشگاه های کشور، موضوعی قابل توجه برای بررسی روند عملکرد آموزش عالی ایران است. البته برای تبیین علت این کاهش، باید تغییرات روش شناسی رتبه بندی، شرایط مشارکت دانشگاه ها و عملکرد آن ها در شاخص های مختلف نیز بررسی شود؛ صرف مقایسه تعداد مؤسسات حاضر در دو دوره برای نتیجه گیری درباره افت یا رشد کیفیت علمی کافی نیست.

 

رقابت جهانی؛ دانشگاه های آسیایی به سطوح بالاتر نزدیک می شوند در صدر رتبه بندی جهانی 2027، دانشگاه آکسفورد برای یازدهمین سال پیاپی جایگاه نخست را حفظ کرده است. مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در رتبه دوم قرار دارد و دانشگاه های پرینستون و استنفورد به صورت مشترک رتبه سوم را به دست آورده اند.

 

در همین حال، دانشگاه تسینگ هوا چین در جایگاه یازدهم و دانشگاه ملی سنگاپور در رتبه پانزدهم قرار گرفته اند؛ جایگاه هایی که حضور مؤسسات آسیایی را در سطوح بالای رقابت علمی جهان برجسته می کنند. این وضعیت نشان می دهد که رقابت دانشگاهی بین المللی به قدرت های سنتی محدود نمانده و دانشگاه های آسیایی نیز در حال تثبیت جایگاه خود در میان مؤسسات پیشرو هستند.

 

در چنین فضایی، مسئله آموزش عالی ایران صرفاً حضور چند ده دانشگاه در یک رتبه بندی جهانی نیست، بلکه میزان توانایی آن ها برای رقابت با مؤسسات پیشرو در آموزش، پژوهش و همکاری های بین المللی است. حضور 75 دانشگاه ایرانی در فهرست تایمز، گستردگی ظرفیت دانشگاهی کشور را نشان می دهد؛ اما قرار گرفتن برترین دانشگاه های ایران در بازه 401 تا 450 و نبود دانشگاه ایرانی در میان 400 دانشگاه نخست جهان، فاصله موجود با بخش بالای جدول را نیز آشکار می کند.

 

در نهایت، ارزیابی دقیق جایگاه آموزش عالی ایران به بررسی هم زمان تعداد دانشگاه های حاضر، رتبه آن ها، عملکردشان در شاخص های پنج گانه و روند تغییرات طی سال های متوالی نیاز دارد؛ مجموعه ای از معیارها که می تواند تصویری روشن تر از نقاط قوت، محدودیت ها و مسیر پیش روی دانشگاه های کشور در رقابت علمی جهانی ارائه دهد.