اندیشه متفاوت، اگر از سرِ نقد و دلسوزی برخیزد، نه تنها عیب نیست، بلکه سرمایه ای است که جامعه را از رکود می رهاند. انقلاب اسلامی نیز از آغاز، زبان گفت و گو با صاحبان نظر متفاوت را گشوده و کوشیده ارزش ها و آرمان هایش را برای آنان تبیین کند.


به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، ایمان ملک، اندیشه متفاوت، اگر از سرِ نقد و دلسوزی برخیزد، نه تنها عیب نیست، بلکه سرمایه ای است که جامعه را از رکود می رهاند. انقلاب اسلامی نیز از آغاز، زبان گفت و گو با صاحبان نظر متفاوت را گشوده و کوشیده ارزش ها و آرمان هایش را برای آنان تبیین کند. اما نقد یک شرط بنیادین دارد: باید از سرِ دلبستگی به این خاک باشد، نه از سرِ بیگانگی با آن، آنچه امروز جامعه علمی ایران را می آزارد، نه وجود اندیشه متفاوت است، بلکه سکوت سنگین و معنادار در برابر تجاوزی است که سال هاست ادامه دارد و تلاش برای اعمال سلطه بر این سرزمین، لحظه ای متوقف نشده است. این سکوت، پرسشی بنیادین را پیش می کشد: چرا جمع هایی که خود را صاحب اندیشه متفاوت و منتقد وضع موجود می دانند، در برابر تجاوز وحشیانه نیرو های سلطه گر جهانی که در راس ان ها امریکا و رژیم صهیونیستی جنایتکار است روزه سکوت گرفته اند.

 

سال هاست که آمریکا و رژیم صهیونیستی، با همراهی برخی کشورها، کوشیده اند ایران را به زانو درآورند. این تلاش برای اعمال سلطه، نه امروز و دیروز آغاز شده و نه به حمله های نظامی محدود مانده است. از تحریم های فلج کننده تا ترور دانشمندان، از جنگ اقتصادی تا حمایت از گروه های تروریستی، همه و همه حلقه هایی از یک زنجیر بلند هستند. در ادامه این مسیر، در ماه های اخیر، تجاوز به شکل مستقیم تری رخ نمود؛ از شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت امام خامنه ای، و برخی اعضای خانواده شان تا 168 کودک دانش آموز و معلمانشان در مدرسه شجره طیبه میناب؛ از کودکان ورزشکار و مردم عابر در شهر لامرد که با سلاح های نامتعارف هدف قرار گرفتند تا سربازان و فرماندهانی که جان خود را از دست دادند. اینها آمار نیستند؛ زخم هایی هستند که بر پیکر تاریخ این سرزمین نشسته اند. هر کودک که زیر آوار ماند، هر معلم که در کلاس درس جان داد، هر رهگذر که در لامرد هدف ترکش های بمب های نا متعارف قرار گرفت، و هر سربازی که بر خاک افتاد، امانتی است بر گردن ما، در چنین روزهایی، سکوت در برابر این حوادث، پرسش برانگیز است.

 

در چنین بستری، بسیاری از تشکل های دانشجویی از جای برخاستند و کنار ملت ایستادند. اما در میان آنان، برخی تشکل ها که نام انجمن اسلامی را بر پیشانی دارند و در عمل، از گفتمان جمهوری اسلامی فاصله گرفته اند و خود را صاحب اندیشه متفاوت می نامند؛ تا اینجا سخنی نیست.

 

سخن از آنجا تلخ می شود که بیش از هفت ماه از این تجاوز و تلاش برای سلطه می گذرد و از این میان، تنها انجمن اسلامی علوم پزشکی زنجان و انجمن اسلامی علوم پزشکی یزد، این تجاوز را محکوم کرده اند. انجمن اسلامی شریف فقط تجاوز را نکوهش کرد، بی آنکه نامی از آمریکا و اسرائیل ببرد؛ و انجمن اسلامی تهران که به سبب تخلفاتش در آستانه تعطیلی بود، تنها سه ساعت پیش از آتش بس، از بیم بسته شدن، محکومیتی سطحی و شتاب زده منتشر کرد. این سطح از واکنش، نشانه عقب نشینی از مسئولیت است. اما پرسش اینجاست: چرا اینان به چنین جایگاهی رسیدند؟

 

یک لیست برای قضاوت تاریخ

الباقی همین محکومیت تلویحی را هم در دستور کار خود قرار ندادند. انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز، انجمن اسلامی دانشجویان پیرو خط امام دانشگاه علوم پزشکی اهواز، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اراک، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی سمنان، انجمن اسلامی دانشجویان نواندیش دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، انجمن اسلامی علوم پزشکی اصفهان، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز و انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، همگی در برابر این حوادث، واکنشی نشان ندادند.

 

افزون بر این، انجمن آرمان علم و صنعت، انجمن رویش علم و صنعت، انجمن اسلامی فردوسی مشهد، انجمن اسلامی صنعتی اصفهان، مجمع اسلامی دانشگاه اصفهان، انجمن فرهنگ و سیاست دانشگاه شیراز و انجمن وفاق و توسعه دانشگاه شیراز نیز هیچ موضع گیری درخوری نداشتند. وقتی این نام ها را کنار هم می بینیم، پرسش این است: چگونه می توان دانشجو بود، خود را آزاد اندیش معرفی کرد و دغدغه ایران داشت و آزادانه فعالیت و موضع گیری در مورد کوچکترین مسائل کرد، اما در برابر سال ها جنایت، سلطه جویی و حوادث ناگوار اخیر تا این حجم سکوت کرد گویی اصلا این تشکل ها وجود خارجی ندارند.

 

بحران شوم سه لایه بیگانگی با ارزش

اکنون باید به ماهیت این تشکل ها پرداخت. اینان چگونه به اینجا رسیدند؟ ریشه را باید در سه لایه جست و جو کرد.

 

لایه نخست، بحران هویت است. دانشجویی که در فضایی رشد می کند که معیارهایش از بیرون گرفته شده، به تدریج خود را جزئی از این ملت نمی بیند؛ خود را شهروند جهانی می پندارد که می تواند در برابر خون هم وطنانش بی طرف بماند. اما بی طرفی در برابر تجاوز، در عمل به همراهی با تجاوزگر می انجامد. برآیند چنین تفکری کم رنگ شدن مفهوم وطن در اذهان این خود تشکل پنداران می شود. برآیندی خطرناک که آینده این تشکل ها را نیز دچار چالش خواهد کرد. در شرایطی که این تشکل ها می توانند روی آیندئه و مشی دانشجویانی که بدان ها می پیوندند، تاثیر گذار باشند.

 

لایه دوم، بحران شناخت است. چنین دانشجویی از حافظه جمعی، از رنج ملت، از زبان مادری و از آرمان های سرزمینش فاصله گرفته است. ترس از قضاوت غرب، او را از قضاوت وجدان آزاد کرده است. به جای آنکه آینه ملت باشد، آینه بیگانه شده است. وقتی کودکانی که در میناب از آن ها حتی پیکری هم پیدا نشده است، چنین دانشجویی به جای واکنش، به دنبال رفتار و موضعی است که خوشایند لندن و واشنگتن باشد.

 

لایه سوم، بحران تقلید است. این تشکل ها نه اندیشه ساز بلکه مصرف کننده آنچه که در بیرون از این وطن برای آنان نسخه پیچیده اند هستند. آنها به جای آنکه از دل تجربه ایرانی، از دل انقلاب و دفاع مقدس و رنج ملت، الگوی نقد و کنش بسازند، الگو های وارداتی را برمی گزینند. نقدشان تقلیدی است، سکوتشان هم تقلیدی است. این تقلید، نه از سرِ ناآگاهی، بلکه از سرِ عادت است. سال هاست که این جریانات، به جای اندیشیدن، ترجمه می کنند؛ به جای انتخاب، تبعیت می کنند؛ و این عادت، به تدریج به هویتشان تبدیل شده است.

 

انجمن اسلامی تهران که سه ساعت پیش از آتش بس، بیانیه ای نمایشی و سطحی منتشر کرد، که در آن بیانیه حتی در مقصر شناخته شدن دشمن مسجل ملت ایران، یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز لکنت داشتند، نمونه روشن این بحران است.

 

چنین می شود که جانی که باید برخیزد و واکنش نشان دهد، در خود فرو می رود. اندیشه ای که باید بیدار کند، به بی حسی می گراید. اینجاست که از خودبیگانگی معنا پیدا می کند: چنین تفکر بی رمق و وازده ای نه تنها دیگر نمی فهمد دشمن به خانه اش حمله کرده، بلکه به تماشاچی بی تفاوت تبدیل می شود.

 

متاسفانه تا زمانی که دانشگاه در اندیشه بیگانه پرورش پیدا کند، نمی توان از این گونه افراد توقع فهم و درک استقلال کشور از جهان سلطه را داشت. این افراد تا این میزان برای کشور مصیبت اند، اینان مصیبت جامعه علمی اند.